PAS OP: vlechtheg in wording, niet snoeien!

Langs de Stadstuinen Leiden staat een vlechtheg in wording. Tijdens de laatste – extra – werkdag is uitsluitend aan de heg gewerkt onder begeleiding van een deskundige. Mij is veel duidelijk geworden over de geschiedenis van vlechtheggen en hoe die worden aangelegd. Intussen ben ik heel enthousiast geworden maar helaas is er heel veel geduld bij nodig is en dat is niet mijn sterkste eigenschap.

vlechtheg in veld

De beroemde Romeinse veldheer en keizer Julius Caesar schreef al over de voor hem hinderlijke, dichtgevlochten heggen langs de rivier de Maas. De Stadstuinen Leiden liggen pal naast de Romeinse nederzetting Matilo waardoor het idee is ontstaan de tuinen te beschermen met een vlechtheg.

Een vlechtheg is een dichte haag van horizontaal en verticaal groeiende takken. Het maken ervan is een Germaans-Keltische traditie. Eeuwenlang wisten de mensen niets anders te bedenken om hun vee in de weilanden te houden. Tot 1940 kwamen er nog veel vlechtheggen in Nederland voor, daarna is een groot aantal ervan gerooid en deels door prikkeldraad vervangen. Momenteel worden er op diverse plaatsen juist weer vlechtheggen aangelegd.

Afgelopen herfst heb ik samen met een groepje vrijwilligers de heg ingeboet, wat wil zeggen dat op lege plekken een nieuw klein struikje wordt geplant. Voordat we aan de slag gingen heeft Francis van der Linden ons de theorie van vlechtheggen bijgebracht. Het werd mij duidelijk dat er nog heel wat tijd overheen zal gaan voor er sprake is van een heuse vlechtheg. Over een aantal jaren zijn de stammen van de jonge struikjes pas voldoende dik om een rigoureuze behandeling te ondergaan. Dan is het tijd om de heg te leggen.

Het leggen van de hegvlechtheg stam insnijden

Bij het leggen van de heg worden de stammen horizontaal gebogen en op elkaar gestapeld. Dat werkt als volgt. De stam wordt vlak boven de grond voor tweederde schuin doorgesneden, het schuine stompje wordt eraf gehakt. De stam boven de snede kan nu voorzichtig worden omgebogen.

 

voorbeeld vlechthegDe stammen worden bovenop elkaar gelegd. De gestapelde stammetjes worden door palen en wilgentenen op de plaats gehouden. Doordat de stam niet volledig is doorgesneden blijft de hele struik leven. Uit de horizontale delen komen weer verticale spruiten die zichzelf tussen de stammen door wringen, en zie daar het vlechtwerk. De palen en tenen vergaan maar de vlechtheg blijft staan.

een pas gelegde vlechtheg
een pas gelegde vlechtheg

Het aanleggen van een vlechtheg vraagt dus veel geduld. Het komt er op neer dat er de komende jaren niets aan de heg gedaan mag worden. Wel kunnen hinderlijke takken aan de zijkant worden weggesnoeid, de hoofdstam moet ongemoeid gelaten worden. De tuiniers die hun tuintjes langs de haag hebben liggen zullen hun jeukende handen moeten bedwingen.

 

In de vlechtheg van de Stadstuinen Leiden zijn de volgende planten gebruikt:

vlier (Sambucus nigra); veldesdoorn (Acer campestre); meidoorn (Crataegus monogyna); bottelroos (Rosa rugosa); gele kornoelje (Cornus mas); sleedoorn (Prunus spinosa) en struikkamperfoelie (Lonicera fragrantissima)